20-11

Kĩ thuật đặt câu hỏi

) Đặt câu hỏi là một trong những kĩ năng quan trọng của người GV, với tác dụng gây hứng thú, khuyến khích, kích thích tư duy của HS, hướng HS tập trung suy nghĩ vào nội dung bài học, đồng thời cũng giúp HS ghi nhớ các kiến thức cũ đã học. cũng qua việc trả lời các câu hỏi của HS GV nắm được mức độ hiểu bài của HS để điều chỉnh cách dạy phù hợp với trình độ nhận thức của các em.

b) Một số lưu ý khi đặt câu hỏi

- Câu hỏi phải rõ ràng, phù hợp với trình độ nhận thức của HS.

- Câu hỏi phải tập trung vào trọng tâm bài học, không được đa nghĩa; khó hiểu; quá dễ luôn ở mức độ nhắc lại kiến thức.

- Câu hỏi phải mang tính sư phạm cao (phát triển năng lực suy luận cho HS, câu hỏi đặt ra không tồn tại câu trả lời).

c) Phân loại các câu hỏi

* Câu hỏi đóng

- Mô tả: Câu hỏi đóng là dạng câu hỏi chỉ có một câu trả lời duy nhất đúng hoặc sai.

- Các trường hợp sử dụng:

+ Sử dụng chủ yếu trong đánh giá kiến thức sẵn có của HS, đánh giá mức độ ghi nhớ thông tin.

+ Trong các trường hợp cần câu trả lời chính xác, cụ thể, không đòi hỏi tư duy nhiểu.

+ Thường dùng trong khi củng cố, phần kết luận của bài.

- Các dạng câu hỏi đóng:

+ Câu hỏi đóng đã hàm ý câu trả lời.

+ Câu hỏi đóng mở đầu bằng giả định của người hỏi.

Ví dụ: Trong môn toán ở tiểu học dạng câu hỏi đóng rất ít khi được GV sử dụng vì dạng câu hỏi kiểu này không mang tính sư phạm cao. Thường được dùng để nhấn mạnh ghi nhớ một kiến thức quan trọng nào đó một cách nhanh chóng. Chẳng hạn: để phân biệt rõ nét sự khác nhau giữa khái niệm phân số và khái niệm phép chia hai số tự nhiên GV đưa ra câu hỏi phân số ¾ là được hiểu phép chia 3 cho 4 đúng không?

* Câu hỏi mở

- Mô tả: Câu hỏi mở là dạng câu hỏi có thể có nhiều cách trả lời. Khi đặt câu hỏi mở GV tạo cơ hội cho HS chia sẻ ý kiến cá nhân của mình.

- Một số loại câu hỏi mở

+ Câu hỏi lấy thông tin giúp HS có cái nhìn tổng quan hoặc đưa ra những băn khoăn về tình huống hiện tại.

+ Câu hỏi giả định giúp HS suy nghĩ vượt khỏi khuân khổ của tình huống hiện tại.

+ Câu hỏi hỏi ý kiến được sử dụng để khai thác suy nghĩ của HS về một chủ đề nào đó.

+ Câu hỏi về cảm giác được dùng để khuyến khích HS phân tích bản thân và các cảm giác về một tình huống cụ thể.

+ Câu hỏi về hành động giúp HS lập kế hoạch và triển khai các ý tưởng vào tình huống thực tế.

Ví dụ: Khi dạy quy tắc phép cộng hai phân số cùng mẫu số xuất phát từ bài toán mở đầu GV đưa ra hệ thống câu hỏi mở hình thành kiến thức cho HS

Bài toán: Bạn Nam có một băng giấy chia thành 8 phần bằng nhau, lần 1 bạn Nam tô 3 phần băng giấy, lần 2 bạn Nam tô 2 phần băng giấy. hỏi sau hai lần bạn Nam tô bao nhiêu phần băng giấy?

- phân số biểu thị số phần băng giấy bạn Nam tô lần 1?

- phân số biểu thị số phần băng giấy bạn Nam tô lần 2?

- muốn biết sau hai lần bạn Nam tô bao phần băng giấy ta thực hiện phép tính gì?

* Câu hỏi theo cấp độ nhận thức (câu hỏi phân bậc)

- Mô tả: là câu hỏi mà thông qua câu trả lời của HS giúp GV đánh giá được trình độ nhận thức của HS. Mức độ phát triển tư duy của HS phụ thuộc cấp độ nhận thức mà câu hỏi đặt ra.

+ Một số cách đặt câu hỏi theo cấp độ nhận thức:

+ Câu hỏi biết: nhằm kiểm tra trí nhớ của HS về các dữ kiện, số liệu, các định nghĩa, quy tắc, khái niệm,…

+ Câu hỏi hiểu: nhằm kiểm tra HS cách liên hệ, kết nối các dữ kiện, số liệu khi thu thập thông tin.

+ Câu hỏi áp dụng: nhằm kiểm tra khả năng áp dụng những thông tin đã thu được vào các tình huống mới.

+ Câu hỏi phân tích: nhằm kiểm tra khả năng phân tích nội dung vấn đề, từ đó tìm ra mối liên hệ, hoặc chứng minh luận điểm, hoặc đi đến kết luận.

+ Câu hỏi đánh giá: nhằm kiểm tra khả năng đóng góp ý kiến, sự phán đoán của HS trong việc nhận định, đánh giá các ý tưởng, sự kiện dựa trên các tiêu chí đã đưa ra.

+ Câu hỏi sang tạo: nhằm kiểm tra khả năng của HS có thể đưa ra dự đoán, cách giải quyết vấn đề, các câu trả lời hoặc đề xuất có tính sáng tạo.

Ví dụ: Khi dạy học về công thức tính diện tích hình thang GV đưa ra hệ thống câu hỏi phân bậc như sau:

Cấp độ 1: chúng ta đã biết công thức diện tích hình tam giác, muốn tính diện tích hình thang chúng ta cắt ghép hình thang thành hình tam giác làm như thế nào?

Cấp độ 2: Hướng dẫn HS cắt ghép thành hình tam giác, lấy một điểm chia đôi một cạnh bên cắt theo đường mối từ một đỉnh với trung điểm đó và tiến hành ghép thành tam giác (SGK Toán 5).

Cấp độ 3: chia hình thang thành các hình tam giác theo các đường chéo và đã biết công thức tính diện tích tam giác suy ra công thức tính diện tích hình thang.

Thêm ý kiến


Security code
Làm mới